Najważniejsza lekcja o miłości. Czego dziecko uczy się, obserwując relację swoich rodziców?
Rodzice często zastanawiają się, jak nauczyć dziecko szacunku, empatii czy budowania zdrowych relacji.
Rozmawiają z nim o emocjach.
Czytają książki.
Tłumaczą, jak należy traktować innych.
To wszystko jest ważne.
Jednak jedna z najcenniejszych lekcji odbywa się każdego dnia, często zupełnie nieświadomie.
Dziecko uczy się, patrząc na swoich rodziców.
Obserwuje, jak ze sobą rozmawiają, jak rozwiązują nieporozumienia, czy potrafią okazywać sobie czułość, wsparcie i szacunek. To właśnie w domu tworzy się pierwszy obraz tego, czym jest miłość, bliskość i związek.
Dzieci uczą się bardziej z tego, co widzą, niż z tego, co słyszą
Każdy rodzic chciałby przekazać dziecku ważne wartości.
Mówimy:
„Szanuj innych.”
„Mów prawdę.”
„Przepraszaj, kiedy zrobisz komuś przykrość.”
Ale dzieci są przede wszystkim uważnymi obserwatorami.
Jeśli słyszą o szacunku, a jednocześnie codziennie widzą wzajemne obrażanie się, krzyk czy lekceważenie, uczą się czegoś zupełnie innego.
Jeżeli natomiast obserwują rodziców, którzy potrafią rozmawiać, słuchać siebie i okazywać sobie życzliwość, to właśnie taki obraz relacji zapisuje się w ich pamięci.
Miłość to codzienność, nie wielkie gesty
Dzieci nie oczekują od rodziców romantycznych scen jak z filmu.
Znacznie ważniejsze są małe, codzienne zachowania.
To może być:
- uśmiech na powitanie
- przytulenie przed wyjściem do pracy
- zapytanie: „Jak minął Ci dzień?”
- podziękowanie za przygotowany posiłek
- zainteresowanie tym, jak czuje się druga osoba
Takie drobne gesty pokazują dziecku, że bliskość nie polega na wielkich deklaracjach.
Polega na codziennej trosce.
Dziecko uczy się, jak wygląda szacunek
Relacja rodziców staje się dla dziecka pierwszym wzorem tego, jak ludzie traktują siebie nawzajem.
Kiedy widzi, że rodzice:
- mówią do siebie z szacunkiem
- nie wyśmiewają swoich słabości
- liczą się ze swoim zdaniem
- potrafią dziękować i doceniać
uczy się, że właśnie tak wyglądają zdrowe relacje.
To niezwykle ważne, ponieważ dzieci często przenoszą te wzorce do swoich przyjaźni, a w przyszłości również do związków.
Konflikty też mogą być dobrą lekcją
Wielu rodziców martwi się, że dziecko zobaczy ich kłótnię.
Tymczasem problemem nie jest sam konflikt.
Różnica polega na tym, w jaki sposób dorośli go rozwiązują.
Dziecko, które widzi, że rodzice:
- potrafią wysłuchać siebie nawzajem
- nie poniżają się
- przepraszają
- szukają rozwiązania
uczy się, że różnice zdań są naturalną częścią każdej relacji.
Nie musi bać się konfliktów.
Wie, że można przez nie przejść z szacunkiem.
Jeśli jednak dziecko regularnie doświadcza krzyku, wyzwisk, cichych dni czy wzajemnego poniżania, może zacząć postrzegać taki sposób komunikacji jako normę.
Czułość daje dziecku poczucie bezpieczeństwa
Niektórzy rodzice zastanawiają się, czy warto okazywać sobie czułość przy dziecku.
Odpowiedź brzmi: tak – jeśli jest to naturalna, pełna szacunku bliskość.
Przytulenie.
Pocałunek.
Trzymanie się za ręce.
Życzliwe spojrzenie.
Takie gesty pokazują dziecku, że dom jest miejscem, w którym ludzie okazują sobie miłość i troskę.
To buduje poczucie bezpieczeństwa.
Dziecko widzi, że relacja między najważniejszymi dla niego osobami jest stabilna i pełna życzliwości.
Dziecko uczy się również tego, jak dbać o siebie nawzajem
Miłość to nie tylko czułe słowa.
To także codzienna współpraca.
Kiedy dziecko widzi, że rodzice dzielą się obowiązkami, wspierają się w trudniejszych chwilach i interesują się swoim samopoczuciem, uczy się, że związek nie polega na rywalizacji.
Polega na byciu drużyną.
To ważna lekcja nie tylko dla przyszłych partnerów, ale również dla przyszłych przyjaciół i współpracowników.
A jeśli rodzice nie są razem?
Dobra relacja rodziców nie zawsze oznacza wspólne mieszkanie.
Są rodziny, w których rodzice się rozstali, ale nadal potrafią współpracować dla dobra dziecka.
Nie obrażają się przy nim.
Nie wykorzystują go jako posłańca.
Nie każą mu wybierać między mamą a tatą.
To również jest lekcja miłości.
Miłości, która wyraża się przez odpowiedzialność, szacunek i troskę o potrzeby dziecka.
Nie chodzi o bycie idealną parą
Każdy związek przechodzi trudniejsze momenty.
Każdy doświadcza zmęczenia, nieporozumień czy różnicy zdań.
Dziecko nie potrzebuje rodziców, którzy nigdy się nie pokłócą.
Potrzebuje dorosłych, którzy potrafią naprawiać relację.
To właśnie naprawa uczy dziecko, że błędy nie przekreślają miłości.
Że można się różnić i nadal być dla siebie ważnym.
Co mówią badania?
Badania Alberta Bandury pokazują, że dzieci uczą się zachowań przede wszystkim poprzez obserwację i naśladowanie znaczących dorosłych. To, co widzą w domu, staje się dla nich punktem odniesienia w budowaniu własnych relacji.
Z kolei badania Johna Gottmana wskazują, że jakość relacji między rodzicami wpływa nie tylko na ich satysfakcję ze związku, ale także na poczucie bezpieczeństwa i rozwój emocjonalny dzieci. Dzieci wychowujące się w atmosferze wzajemnego szacunku i konstruktywnego rozwiązywania konfliktów częściej rozwijają lepsze kompetencje społeczne i emocjonalne.
Badacze E. Mark Cummings i Patrick Davies podkreślają natomiast, że to nie sam fakt występowania konfliktów jest najbardziej obciążający dla dziecka, ale sposób ich przeżywania. Konflikty pełne agresji, pogardy czy wciągania dziecka w spór mogą negatywnie wpływać na jego poczucie bezpieczeństwa. Natomiast obserwowanie pojednania i wzajemnego szacunku uczy, że trudności są naturalną częścią każdej bliskiej relacji.
Najważniejsze, co warto zapamiętać
Nie musisz codziennie organizować dziecku wyjątkowych atrakcji, aby uczyć je miłości.
Najważniejsza lekcja odbywa się często wtedy, gdy wydaje się, że nic szczególnego się nie dzieje.
Kiedy przytulasz partnera.
Kiedy mówisz: „Dziękuję”.
Kiedy pytasz: „Jak się dziś czujesz?”.
Kiedy przepraszasz.
Kiedy rozwiązujesz konflikt z szacunkiem.
To właśnie wtedy Twoje dziecko uczy się, jak wygląda zdrowa, bezpieczna i pełna bliskości relacja.
Bo pierwszą definicją miłości, jaką poznaje dziecko, nie są słowa.
Są nią codzienne gesty, które widzi między najważniejszymi osobami w swoim życiu.
Bibliografia
- Bandura, A. (1977). Social Learning Theory. Prentice Hall.
- Gottman, J. M., Gottman, J. S. (2015). 10 Lessons to Transform Your Marriage. Harmony Books.
- Cummings, E. M., Davies, P. T. (2010). Marital Conflict and Children: An Emotional Security Perspective. Guilford Press.
- Bowlby, J. (1969). Attachment and Loss. Vol. 1: Attachment. Basic Books.
- Ainsworth, M. D. S., Blehar, M. C., Waters, E., Wall, S. (1978). Patterns of Attachment. Lawrence Erlbaum Associates.
- Siegel, D. J., Bryson, T. P. (2011). The Whole-Brain Child. Bantam.
- Amato, P. R. (2005). The Impact of Family Formation Change on the Cognitive, Social, and Emotional Well-Being of the Next Generation. Future of Children, 15(2), 75–96.
Najnowsze artykuły z kategorii Ogólne
Na podstawie przeczytanego wpisu wybraliśmy dla Ciebie kilka innych artykułów z tej samej kategorii.
Zobacz wszystkie