Sharenting – publikowanie dzieci w sieci 

 Sharenting, termin powstały z połączenia słów „sharing” (dzielenie się) i „parenting” (rodzicielstwo), odnosi się do praktyki rodziców publikowania w mediach społecznościowych treści związanych z ich dziećmi. Może to obejmować zdjęcia, filmy, historie codziennego życia, osiągnięcia edukacyjne czy różnego rodzaju wydarzenia rodzinne. Zjawisko to zyskuje na popularności wraz z rozwojem mediów społecznościowych i coraz łatwiejszym dostępem do platform takich jak Facebook, Instagram czy TikTok. Choć sharenting pełni pewne funkcje społeczne i emocjonalne, niesie również ryzyka dla prywatności, bezpieczeństwa i rozwoju dziecka. 

Motywacje rodziców 

Rodzice decydują się na sharenting z wielu powodów. Jednym z najczęstszych jest potrzeba dzielenia się radością i dumą z życia dziecka z rodziną i przyjaciółmi. Publikowanie zdjęć i filmów pozwala na utrzymanie kontaktu z bliskimi, którzy mieszkają daleko, oraz tworzenie swoistego „cyfrowego albumu” dzieciństwa. 

Innym powodem jest poszukiwanie wsparcia i informacji wśród społeczności rodzicielskich. Publikowanie treści związanych z wychowaniem dziecka może sprzyjać wymianie doświadczeń, porad i emocjonalnemu wsparciu. Niektórzy rodzice wykorzystują media społecznościowe do konsultowania decyzji wychowawczych lub uzyskania informacji o rozwoju dziecka. 

Nie bez znaczenia jest również kwestia autoprezentacji. W erze mediów społecznościowych wielu dorosłych traktuje sharenting jako sposób na pokazanie, że są odpowiedzialnymi i zaangażowanymi rodzicami. Publikacja zdjęć „idealnego” dzieciństwa może wzmacniać poczucie własnej wartości i społeczny prestiż. 

Korzyści sharentingu 

Sharenting może mieć pozytywne skutki, jeśli jest stosowany świadomie i z umiarem. 

• Wsparcie emocjonalne: Dzielenie się doświadczeniami rodzicielskimi może zmniejszać poczucie izolacji i stres związany z opieką nad dzieckiem. 
• Pamięć cyfrowa: Tworzenie wirtualnych albumów pozwala zachować wspomnienia i dokumentować najważniejsze momenty życia dziecka. 
• Budowanie więzi społecznej: Wspólne świętowanie osiągnięć dziecka może wzmacniać relacje z rodziną i przyjaciółmi. 
• Rozwój refleksji nad rodzicielstwem: Analiza i publikacja doświadczeń wychowawczych w sieci może sprzyjać lepszemu zrozumieniu własnego rodzicielstwa i kompetencji wychowawczych. 

Badania pokazują, że rodzice dzielący się doświadczeniami w sieci mogą czerpać poczucie wspólnoty i wsparcia, co jest istotne zwłaszcza w okresie wczesnego macierzyństwa, kiedy codzienne obowiązki bywają przytłaczające. 

Ryzyko i konsekwencje 

Sharenting niesie ze sobą istotne ryzyka zarówno w sferze bezpieczeństwa, jak i psychologii dziecka. 

• Prywatność i bezpieczeństwo danych 

Publikowane w sieci zdjęcia i informacje mogą być kopiowane, udostępniane lub wykorzystywane w sposób nieautoryzowany. Niektóre treści mogą trafić do osób trzecich, w tym pedofilów lub firm marketingowych. Dane takie jak miejsce zamieszkania, szkoła czy data urodzenia zwiększają ryzyko identyfikacji dziecka. 

• Prawo do własnej historii 

Dzieci, które od najmłodszych lat są obecne w internecie, nie mają możliwości decydowania o tym, jak prezentowane są w sieci. Może to naruszać ich prawo do prywatności i kontroli nad własnym wizerunkiem, a także wpływać na ich poczucie autonomii w dorosłym życiu. 

• Presja społeczna i rozwój emocjonalny 

Dzieci publikowane w mediach społecznościowych mogą odczuwać presję bycia „idealnym” lub podlegania ocenie innych. Może to wpływać na rozwój emocjonalny, poczucie własnej wartości i zdolność do samodzielnego wyrażania siebie. W skrajnych przypadkach nadmierny sharenting jest powiązany z problemami z wizerunkiem ciała, lękiem społecznym i stresem związanym z oceną. 

• Cyfrowy ślad 

Każda publikacja w internecie tworzy trwały ślad cyfrowy, który może mieć konsekwencje w dorosłym życiu dziecka np. przy rekrutacjach, w relacjach społecznych czy w przyszłej karierze. Nawet zdjęcia uznawane przez rodziców za niewinne mogą zostać wykorzystane w nieprzewidziany sposób. 

Strategie odpowiedzialnego sharentingu 

Aby ograniczyć ryzyka, psychologowie i eksperci ds. bezpieczeństwa cyfrowego zalecają: 

• Świadome decyzje: Publikować tylko treści, które nie naruszają prywatności dziecka i które można wytłumaczyć publicznie. 
• Ograniczenie widoczności: Korzystać z ustawień prywatności, grup zamkniętych i list odbiorców, aby treści trafiały tylko do zaufanych osób. 
• Brak poufnych informacji: Unikać podawania danych umożliwiających identyfikację dziecka – takich jak adres, szkoła czy data urodzenia. 
• Szacunek dla wizerunku dziecka: Nie publikować materiałów, które mogą w przyszłości zawstydzać lub krzywdzić dziecko. 
• Rozmowa z dzieckiem: W miarę możliwości uwzględniać opinię dziecka, zwłaszcza jeśli jest starsze i potrafi wyrazić zgodę. 
• Samorefleksja rodzica: Zastanowienie się, czy publikacja wynika z rzeczywistej potrzeby dzielenia się, czy z potrzeby autoprezentacji lub presji społecznej. 

Sharenting jest zjawiskiem złożonym łączy korzyści emocjonalne i społeczne z istotnymi ryzykami dla prywatności, bezpieczeństwa i rozwoju dziecka. Kluczowe jest podejście świadome i odpowiedzialne, które uwzględnia dobro dziecka oraz granice jego autonomii. Rodzice powinni pamiętać, że ich decyzje dotyczące publikowania materiałów w sieci mają długofalowe konsekwencje, a troska o prywatność dziecka jest równie ważna jak dzielenie się radościami rodzicielstwa. 

Podsumowanie

Rozsądne podejście do sharentingu pozwala czerpać korzyści społeczne i emocjonalne z dzielenia się doświadczeniami, jednocześnie minimalizując ryzyka dla dziecka. Świadomość, edukacja i krytyczna refleksja nad własnymi motywacjami to kluczowe elementy odpowiedzialnego rodzicielstwa cyfrowego.

Bibliografia 

• Kumar, P., & Schoenebeck, S. Y. (2015). The modern day baby book: Enacting good mothering and stewarding privacy on Facebook. Proceedings of the 18th ACM Conference on Computer Supported Cooperative Work & Social Computing, 1302–1312. 
• O’Keeffe, G. S., & Clarke-Pearson, K. (2011). The impact of social media on children, adolescents, and families. Pediatrics, 127(4), 800–804. 
• Plowman, L., McPake, J., & Stephen, C. (2010). The technologisation of childhood? Young children and technology in the home. Children & Society, 24(1), 63–74