Wakacje po rozwodzie. Jak sprawić, by dziecko nie musiało wybierać między mamą a tatą?
Dla wielu dzieci wakacje kojarzą się z beztroską, wyjazdami i wspólnie spędzonym czasem.
Dla dzieci, których rodzice są po rozwodzie lub żyją w rozstaniu, lato może jednak oznaczać coś zupełnie innego.
Pakowanie walizek.
Przeprowadzanie się z jednego domu do drugiego.
Tęsknotę za rodzicem, z którym akurat nie spędzają czasu.
A czasem również poczucie, że muszą wybierać między mamą a tatą.
Choć rozwód kończy relację partnerską, nie kończy rodzicielstwa. To właśnie od sposobu, w jaki dorośli współpracują po rozstaniu, w dużej mierze zależy, czy wakacje będą dla dziecka czasem odpoczynku, czy źródłem napięcia.
Dziecko nie chce wybierać
Rodzice często, nawet nieświadomie, stawiają dziecko w bardzo trudnej sytuacji.
Pytają:
„Z kim bardziej chcesz pojechać na wakacje?”
„U taty będzie ciekawiej, prawda?”
„Nie wolisz zostać ze mną?”
Choć takie pytania mogą wynikać z potrzeby bliskości, dla dziecka są ogromnym obciążeniem.
Większość dzieci kocha oboje rodziców i nie chce wybierać żadnej ze stron.
Każda odpowiedź może wywoływać poczucie winy, że zrani drugiego rodzica.
Psychologowie nazywają to konfliktem lojalności – sytuacją, w której dziecko czuje, że okazanie bliskości jednemu rodzicowi oznacza zdradę drugiego.
Dziecko potrzebuje spokoju, nie konkursu
Po rozstaniu rodziców łatwo wpaść w pułapkę „rekompensowania” dziecku trudnej sytuacji.
Pojawiają się coraz droższe wyjazdy, więcej atrakcji, prezenty czy ciągłe pytania:
„Było lepiej niż u mamy?”
„Tata zabrał cię tylko tam?”
Tymczasem dzieci najczęściej nie zapamiętują liczby odwiedzonych parków rozrywki.
Zapamiętują natomiast:
- czy czuły się bezpieczne
- czy mogły swobodnie mówić o drugim rodzicu
- czy dorośli nie oczekiwali od nich opowiedzenia się po którejś stronie
Największym prezentem nie są idealne wakacje.
Jest nim poczucie, że dziecko może kochać oboje rodziców bez wyrzutów sumienia.
Tęsknota jest naturalna
Niektórych rodziców boli, gdy dziecko podczas wspólnych wakacji mówi:
„Tęsknię za mamą.”
lub
„Chciałbym teraz przytulić tatę.”
To naturalna reakcja.
Tęsknota nie oznacza, że dziecko gorzej czuje się z rodzicem, z którym aktualnie przebywa.
Oznacza jedynie, że ważna jest dla niego również druga osoba.
Zamiast odpowiadać:
„Przecież jesteś teraz ze mną.”
lepiej powiedzieć:
„Widzę, że tęsknisz. To normalne. Mama i tata są dla Ciebie ważni.”
Takie słowa pomagają dziecku zrozumieć własne emocje i pokazują, że nie musi ich ukrywać.
Nie wypytuj dziecka o drugiego rodzica
Po powrocie z wakacji wielu rodziców zadaje serię pytań:
- „Co robiliście?”
- „Kto tam jeszcze był?”
- „Czy tata znowu…?”
- „Czy mama coś mówiła o mnie?”
Choć ciekawość jest zrozumiała, dziecko nie powinno pełnić roli informatora.
Jeśli potrzebne są informacje organizacyjne, najlepiej przekazywać je bezpośrednio między dorosłymi.
Dziecko ma prawo wrócić z wakacji z plecakiem pełnym wspomnień, a nie z poczuciem, że musi składać relację z pobytu.
Przewidywalność daje poczucie bezpieczeństwa
Dzieci lepiej radzą sobie ze zmianami, gdy wiedzą, czego mogą się spodziewać.
Dlatego warto wcześniej omówić:
- kiedy nastąpi wyjazd
- jak długo potrwa
- kiedy dziecko zobaczy drugiego rodzica
- jak będzie wyglądał kontakt podczas rozłąki
Przewidywalność zmniejsza napięcie i daje dziecku poczucie kontroli.
Czy dziecko powinno mieć kontakt z drugim rodzicem podczas wakacji?
Nie istnieje jedna odpowiedź dobra dla wszystkich rodzin.
Najważniejsze jest kierowanie się potrzebami dziecka, jego wiekiem i ustaleniami między rodzicami.
Dla jednych dzieci wystarczy krótka wiadomość lub rozmowa co kilka dni.
Inne będą potrzebowały częstszego kontaktu.
Warto jednak pamiętać, że rozmowy nie powinny zakłócać wypoczynku ani wywoływać poczucia winy.
Ich celem jest podtrzymanie więzi, a nie kontrolowanie drugiego rodzica.
Jak przygotować dziecko do wyjazdu?
Przed wakacjami warto:
- spokojnie opowiedzieć, jak będzie wyglądał wyjazd
- pozwolić dziecku spakować ulubioną maskotkę lub przedmiot dający poczucie bezpieczeństwa
- odpowiedzieć na pytania dziecka
- nazwać emocje, jeśli pojawia się niepokój lub smutek
- unikać negatywnych komentarzy na temat drugiego rodzica
Dzieci bardzo uważnie obserwują emocje dorosłych.
Jeśli rodzic okazuje spokój i zaufanie, dziecku łatwiej odnaleźć się w nowej sytuacji.
A jeśli dziecko nie chce jechać?
Niechęć do wyjazdu może mieć różne przyczyny.
Czasem wynika z tęsknoty.
Czasem z lęku przed zmianą.
A czasem z napięcia między rodzicami.
Zanim uznamy, że dziecko „manipuluje”, warto zapytać:
„Co sprawia, że nie masz ochoty jechać?”
„Czego najbardziej się obawiasz?”
Rozmowa pozwala lepiej zrozumieć potrzeby dziecka i wspólnie poszukać rozwiązań.
Co mówią badania?
Badania pokazują, że sam rozwód rodziców nie przesądza o dobrostanie dziecka. Znacznie większe znaczenie ma poziom konfliktu między rodzicami oraz jakość ich współpracy po rozstaniu. Dzieci lepiej przystosowują się do nowej sytuacji, gdy nie są wciągane w spory dorosłych, mogą utrzymywać bezpieczną relację z obojgiem rodziców i nie odczuwają presji opowiedzenia się po którejkolwiek ze stron.
Psychologowie podkreślają również, że poczucie bezpieczeństwa budują przewidywalność, spokojna komunikacja i szacunek okazywany drugiemu rodzicowi, nawet jeśli relacja między dorosłymi się zakończyła.
Najważniejsze, co warto zapamiętać
Dziecko po rozwodzie nie potrzebuje idealnych wakacji.
Nie potrzebuje najdroższego hotelu ani najbardziej spektakularnych atrakcji.
Najbardziej potrzebuje pewności, że nadal ma mamę i tatę, którzy – mimo że nie są już razem – potrafią zadbać o jego dobro.
Bo najpiękniejsze wakacyjne wspomnienia nie rodzą się z liczby odwiedzonych miejsc.
Powstają wtedy, gdy dziecko może śmiać się, odpoczywać i cieszyć latem bez poczucia, że musi wybierać między dwojgiem najważniejszych osób w swoim życiu.
Bibliografia
- Kelly, J. B., & Emery, R. E. (2003). Children’s Adjustment Following Divorce: Risk and Resilience Perspectives. Family Relations, 52(4), 352–362.
- Amato, P. R. (2010). Research on Divorce: Continuing Trends and New Developments. Journal of Marriage and Family, 72(3), 650–666.
- Lamb, M. E. (Ed.). (2012). The Role of the Father in Child Development (5th ed.). Wiley.
- Emery, R. E. (2004). The Truth About Children and Divorce. Viking.
- Warshak, R. A. (2014). Social Science and Parenting Plans for Young Children: A Consensus Report. Psychology, Public Policy, and Law, 20(1), 46–67.
- Bowlby, J. (1969). Attachment and Loss. Vol. 1: Attachment. Basic Books.
- Ainsworth, M. D. S., Blehar, M. C., Waters, E., & Wall, S. (1978). Patterns of Attachment. Lawrence Erlbaum Associates.
Najnowsze artykuły z kategorii Ogólne
Na podstawie przeczytanego wpisu wybraliśmy dla Ciebie kilka innych artykułów z tej samej kategorii.
Zobacz wszystkie