Potrzebuję czasu dla siebie. Czy to czyni mnie złym rodzicem?
„Chcę pobyć sama.”
„Marzę o jednym spokojnym wieczorze bez pytań, próśb i obowiązków.”
„Czasami tęsknię za życiem sprzed dziecka.”
Wielu rodziców ma takie myśli.
Ale niewielu odważa się o nich mówić.
Pojawia się wstyd, poczucie winy i pytanie:
„Czy skoro potrzebuję czasu dla siebie, to znaczy, że jestem złym rodzicem?”
Odpowiedź brzmi: nie.
Potrzeba odpoczynku, przestrzeni i własnego czasu nie oznacza braku miłości do dziecka.
Oznacza, że rodzic również jest człowiekiem.
Rodzicielstwo nie oznacza rezygnacji z siebie
Kiedy na świecie pojawia się dziecko, życie rodzica zmienia się niemal całkowicie.
Pojawiają się nowe obowiązki, odpowiedzialność i potrzeba dostosowania się do potrzeb małego człowieka.
Szczególnie na początku rodzice często funkcjonują w trybie ciągłej gotowości:
- karmienie
- przewijanie
- usypianie
- reagowanie na płacz
- organizowanie codzienności
Naturalne jest, że dziecko staje się bardzo ważnym centrum życia.
Problem pojawia się wtedy, gdy rodzic zaczyna wierzyć, że jego własne potrzeby przestały mieć znaczenie.
A przecież dziecko nie potrzebuje rodzica, który całkowicie znika.
Potrzebuje rodzica, który potrafi być blisko, ale również potrafi o siebie zadbać.
Skąd bierze się poczucie winy?
Wielu rodziców dorastało z przekonaniem, że dobry rodzic powinien być:
- zawsze cierpliwy
- zawsze dostępny
- zawsze gotowy do poświęceń
- nigdy zmęczony
Taki obraz jest jednak nierealny.
Rodzic, który nigdy nie odpoczywa, nie staje się lepszym rodzicem.
Często staje się bardziej zmęczony, sfrustrowany i mniej dostępny emocjonalnie.
Czasami największym prezentem dla dziecka nie jest kolejna godzina wspólnej zabawy.
Jest nim spokojny rodzic, który ma zasoby, aby być obecnym.
Dziecko nie potrzebuje idealnego rodzica
Psycholog i pediatra Donald Winnicott mówił o koncepcji „wystarczająco dobrego rodzica”.
Nie chodzi o rodzica perfekcyjnego.
Chodzi o takiego, który zazwyczaj odpowiada na potrzeby dziecka, ale również jest człowiekiem, popełnia błędy, czasem się męczy i czasem potrzebuje przerwy.
To bardzo ważna wiadomość dla współczesnych rodziców.
Nie musisz być idealny, aby Twoje dziecko rozwijało się dobrze.
Potrzebujesz być wystarczająco obecny, kochający i gotowy naprawiać relację.
Odpoczynek rodzica jest inwestycją w całą rodzinę
Wyobraźmy sobie telefon, który cały czas działa na kilku procentach baterii.
Czy będzie działał sprawnie?
Prawdopodobnie nie.
Podobnie jest z człowiekiem.
Jeśli rodzic przez długi czas nie odpoczywa, może pojawić się:
- większa drażliwość
- trudność w kontrolowaniu emocji
- poczucie przeciążenia
- mniejsza cierpliwość
- poczucie, że „już nie daję rady”
Dbanie o siebie nie jest więc luksusem.
Jest elementem dbania o rodzinę.
„Ale moje dziecko mnie potrzebuje”
To prawda.
Dziecko potrzebuje rodzica.
Ale potrzebuje go nie tylko fizycznie obecnego.
Potrzebuje rodzica, który ma przestrzeń emocjonalną.
Rodzica, który potrafi:
- słuchać
- reagować spokojniej
- cieszyć się wspólnym czasem
- być ciekawym świata dziecka
Czas spędzony osobno nie niszczy więzi.
Często właśnie pomaga ją wzmacniać.
Czy można kochać dziecko i jednocześnie tęsknić za dawnym życiem?
Tak.
To jedna z rzeczy, o których rodzicom trudno mówić.
Można kochać swoje dziecko całym sercem i jednocześnie tęsknić za:
- spontanicznością
- ciszą
- czasem tylko dla siebie
- dawnymi pasjami
Te uczucia mogą istnieć jednocześnie.
Bycie rodzicem nie oznacza, że przestajesz być sobą.
Nadal jesteś osobą z własnymi potrzebami, marzeniami i zainteresowaniami.
Czego uczymy dziecko, kiedy dbamy o siebie?
Wielu rodziców myśli, że odpoczynek odbywa się „kosztem dziecka”.
Tymczasem dziecko obserwuje i uczy się.
Kiedy rodzic mówi:
„Potrzebuję chwili odpoczynku, a potem pobawimy się razem”
dziecko dostaje ważną lekcję:
- moje potrzeby są ważne
- potrzeby innych osób też są ważne
- w relacji można mówić o swoich granicach
To fundament zdrowych relacji w przyszłości.
Jak znaleźć czas dla siebie, kiedy jest się rodzicem?
Nie zawsze będzie możliwy długi wyjazd czy cały dzień tylko dla siebie.
Czasami dbanie o siebie zaczyna się od małych rzeczy:
- spokojnej kawy wypitej bez pośpiechu
- spaceru samemu
- spotkania z przyjaciółką
- powrotu do hobby
- przeczytania kilku stron książki
- chwili ciszy
Nie chodzi o wielkie gesty.
Chodzi o sygnał:
„Ja też jestem ważną osobą.”
Jak rozmawiać z bliskimi o swojej potrzebie odpoczynku?
Wielu rodziców czeka, aż ktoś sam zauważy ich zmęczenie.
Często jednak warto powiedzieć wprost:
„Potrzebuję godziny dla siebie, żeby odpocząć.”
„Chcę zadbać o swoją energię, bo wtedy łatwiej mi być spokojnym rodzicem.”
Proszenie o pomoc nie jest oznaką słabości.
Jest oznaką świadomości własnych potrzeb.
Co mówią badania?
Badania nad wypaleniem rodzicielskim pokazują, że przewlekłe przeciążenie i brak regeneracji mogą negatywnie wpływać zarówno na samopoczucie rodziców, jak i jakość relacji z dzieckiem.
Jednocześnie badania nad przywiązaniem wskazują, że dla rozwoju dziecka kluczowa jest nie perfekcyjność rodzica, ale dostępność emocjonalna, wrażliwość i zdolność do odbudowywania relacji po trudnych momentach.
Rodzic, który dba o własne zasoby, ma większą szansę być spokojnym i wspierającym opiekunem.
Najważniejsze, co warto zapamiętać
Potrzeba czasu dla siebie nie oznacza, że kochasz dziecko mniej.
Nie oznacza, że jesteś samolubny.
Nie oznacza, że jesteś złym rodzicem.
Oznacza, że jesteś człowiekiem.
A dziecko nie potrzebuje rodzica, który całkowicie poświęci siebie.
Potrzebuje rodzica, który pokazuje:
„Jesteś dla mnie ważny. Ale ja również jestem ważny.”
Bo zdrowa rodzina nie powstaje wtedy, gdy jedna osoba daje wszystko.
Powstaje wtedy, gdy każdy jej członek ma przestrzeń, aby być sobą.
Bibliografia
- Winnicott, D. W. (1960). The Theory of the Parent-Infant Relationship. International Journal of Psycho-Analysis, 41, 585–595.
- Bowlby, J. (1969). Attachment and Loss. Vol. 1: Attachment. Basic Books.
- Mikolajczak, M., Roskam, I. (2018). A Theoretical and Clinical Framework for Parental Burnout. Frontiers in Psychology, 9, 886.
- Maslach, C., Leiter, M. P. (2016). Understanding the Burnout Experience: Recent Research and Its Implications for Psychiatry. World Psychiatry, 15(2), 103–111.
- Deci, E. L., Ryan, R. M. (2000). The “What” and “Why” of Goal Pursuits: Human Needs and the Self-Determination of Behavior. Psychological Inquiry, 11(4), 227–268.
- Siegel, D. J., Bryson, T. P. (2011). The Whole-Brain Child. Bantam.
Najnowsze artykuły z kategorii Ogólne
Na podstawie przeczytanego wpisu wybraliśmy dla Ciebie kilka innych artykułów z tej samej kategorii.
Zobacz wszystkie