Dziecko słyszy, ale nie słucha? Kiedy problemem może być przetwarzanie słuchowe?
„Powtarzam to już piąty raz i nadal nie reaguje.”
„On chyba mnie ignoruje.”
„Ona słyszy tylko to, co chce usłyszeć.”
„W domu wszystko trzeba mówić kilka razy.”
To zdania, które wielu rodziców wypowiada niemal codziennie.
Czasami rzeczywiście dziecko jest zajęte zabawą, pochłonięte własnymi myślami albo nie chce wykonać polecenia.
Ale czasami problem wygląda inaczej.
Dziecko słyszy dźwięki, ale jego mózg ma trudność z ich przetworzeniem, uporządkowaniem i nadaniem im znaczenia.
I wtedy nie chodzi o brak dobrej woli.
Chodzi o sposób, w jaki mózg odbiera informacje.
Słyszenie to nie to samo co rozumienie
Wiele osób myśli, że skoro badanie słuchu dziecka jest prawidłowe, oznacza to, że dziecko nie może mieć trudności ze słuchaniem.
Tymczasem słuchanie to znacznie bardziej złożony proces.
Słyszenie oznacza, że dźwięk dociera do ucha.
Przetwarzanie słuchowe oznacza, że mózg potrafi ten dźwięk rozpoznać, zinterpretować i wykorzystać.
Można więc mieć prawidłowy słuch, a jednocześnie mieć trudność z przetwarzaniem informacji, które docierają drogą słuchową.
To trochę jak z komputerem.
Mikrofon może działać prawidłowo, ale jeśli program nie potrafi odpowiednio przetworzyć nagrania, pojawiają się problemy.
Czym jest przetwarzanie słuchowe?
Przetwarzanie słuchowe to zestaw procesów zachodzących w mózgu, które pozwalają nam:
- rozpoznawać i różnicować dźwięki
- rozumieć mowę
- wychwytywać ważne informacje z tła
- zapamiętywać informacje usłyszane
- określać kierunek i źródło dźwięku
- rozumieć szybkie komunikaty
Dziecko z trudnościami w tym obszarze może słyszeć każde słowo osobno, ale mieć problem z połączeniem ich w całość.
Dlaczego dziecko „nie słucha” w hałasie?
Dla wielu dzieci największym wyzwaniem nie jest cisza, ale właśnie codzienne środowisko.
Sala przedszkolna.
Stołówka.
Klasa.
Plac zabaw.
Dom, w którym jednocześnie działa telewizor, ktoś rozmawia i ktoś przygotowuje posiłek.
Dziecko z trudnościami w przetwarzaniu słuchowym może mieć problem z wybraniem najważniejszego dźwięku spośród wielu innych.
Dla dorosłego zdanie:
„Załóż buty, weź plecak i poczekaj przy drzwiach”
może być prostą instrukcją.
Dla dziecka, które ma trudność z przetwarzaniem słuchowym, może być zbiorem kilku informacji, które trudno uporządkować.
Jakie sygnały mogą zwrócić uwagę rodzica?
Każde dziecko rozwija się indywidualnie, a pojedynczy objaw nie oznacza od razu zaburzenia.
Warto jednak zwrócić uwagę, jeśli dziecko często:
- prosi o powtórzenie pytania lub polecenia
- wydaje się, że „odpływa”, gdy ktoś do niego mówi
- ma trudność z wykonywaniem wieloetapowych instrukcji
- gorzej radzi sobie w grupie niż podczas rozmowy jeden na jeden
- myli podobnie brzmiące słowa
- ma trudności z nauką piosenek lub rymowanek
- szybko męczy się słuchaniem
- ma problemy z rozumieniem mowy w hałasie
- potrzebuje znacznie więcej czasu na odpowiedź
Przetwarzanie słuchowe a nauka w szkole
Trudności ze słuchowym przetwarzaniem informacji mogą wpływać na funkcjonowanie dziecka w środowisku szkolnym.
Dziecko może mieć większe trudności z:
- nauką czytania
- pisaniem ze słuchu
- zapamiętywaniem informacji przekazywanych ustnie
- nauką języków obcych
- wykonywaniem poleceń nauczyciela
Czasami takie dzieci są postrzegane jako:
- „nieuważne”
- „rozkojarzone”
- „mało zaangażowane”
Tymczasem mogą po prostu potrzebować innych sposobów przekazywania informacji.
Czy dziecko robi to specjalnie?
To jedno z najważniejszych pytań.
Nie każde dziecko, które nie wykonuje polecenia, ma trudności z przetwarzaniem słuchowym.
Ale warto pamiętać, że nie każda trudność wynika z braku chęci.
Dziecko, które dziesięć razy nie reaguje na komunikat, może nie być dzieckiem „niegrzecznym”.
Może być dzieckiem, które:
- nie zdążyło przetworzyć informacji
- nie zrozumiało instrukcji
- zostało przeciążone ilością komunikatów
- potrzebuje innego sposobu kontaktu
Jak pomóc dziecku w domu?
Kilka prostych zmian może znacząco ułatwić dziecku codzienne funkcjonowanie.
1. Podejdź bliżej
Zamiast mówić z drugiego pokoju:
„Idź się ubrać!”
podejdź, nawiąż kontakt i przekaż krótką informację.
2. Mów krótko i konkretnie
Zamiast:
„Posprzątaj pokój, odłóż książki, zabawki włóż do pudełka i przygotuj się do kąpieli.”
Lepiej:
„Najpierw odłóż książki.”
Potem kolejny krok.
3. Ogranicz nadmiar bodźców
Wyłączenie telewizora lub ściszenie innych dźwięków może bardzo pomóc dziecku skupić się na komunikacie.
4. Poproś dziecko, aby powtórzyło informację
Nie jako sprawdzian.
Jako upewnienie się:
„Powiedz mi, co teraz robimy, żebym wiedziała, czy dobrze się zrozumieliśmy.”
5. Daj dziecku czas
Niektóre dzieci potrzebują kilku dodatkowych sekund, aby odpowiedzieć.
Cisza nie oznacza braku zainteresowania.
Kiedy warto skonsultować się ze specjalistą?
Jeśli trudności są częste i wpływają na codzienne funkcjonowanie dziecka, warto skonsultować się ze specjalistami.
W zależności od sytuacji pomocne mogą być:
- audiolog lub laryngolog
- logopeda
- neurologopeda
- psycholog
- terapeuta integracji słuchowej
- specjalista zajmujący się diagnostyką przetwarzania słuchowego
Ważne jest, aby spojrzeć na dziecko całościowo, ponieważ podobne objawy mogą mieć różne przyczyny.
Najważniejsze, co warto zapamiętać
Czasami dziecko nie słucha.
Ale czasami dziecko bardzo chce słuchać, tylko jego mózg potrzebuje więcej czasu, aby poradzić sobie z informacją.
Zanim powiemy:
- „On mnie ignoruje.”
- „Ona jest nieuważna.”
- „Nie chce współpracować.”
warto zadać sobie pytanie:
„Czy moje dziecko nie chce, czy może nie potrafi jeszcze w ten sposób?”
Bo za zachowaniem dziecka często kryje się potrzeba wsparcia, a nie brak dobrej woli.
Zrozumienie jest pierwszym krokiem do pomocy.
Bibliografia
- American Speech-Language-Hearing Association (ASHA). Central Auditory Processing Disorders: Technical Report.
- Chermak, G. D., Musiek, F. E. (1997). Central Auditory Processing Disorders: New Perspectives. Singular Publishing.
- Moore, D. R. (2018). Auditory processing disorder (APD): A review of current evidence. British Medical Bulletin, 127(1), 5–22.
- Bellis, T. J. (2011). Assessment and Management of Central Auditory Processing Disorders in the Educational Setting. Plural Publishing.
- Keith, R. W. (2009). Clinical Issues in Central Auditory Processing Disorders. The Hearing Journal, 62(4), 10–16.
- Dawes, P., Bishop, D. V. M. (2010). Psychometric profile of children with auditory processing disorder and children with dyslexia. Archives of Disease in Childhood, 95(6), 432–436.
- Jerger, J., Musiek, F. (2000). Report of the Consensus Conference on the Diagnosis of Auditory Processing Disorders in School-Aged Children. Journal of the American Academy of Audiology, 11(9), 467–474.
Najnowsze artykuły z kategorii Ogólne
Na podstawie przeczytanego wpisu wybraliśmy dla Ciebie kilka innych artykułów z tej samej kategorii.
Zobacz wszystkie